18 december, volgt u echt wat deze datum betekent? Jaar na jaar klinkt deze afspraak het wereldalarm over migraties en al zijn tegenstrijdigheden. Zodra de kalender deze dag aangeeft, komt het debat op alle lippen, niet alleen in de media, maar in het dagelijks leven van miljoenen mensen. Moeilijk te negeren is het belang van dit wereldwijde evenement, iedereen praat erover, de vragen stromen binnen, en de reflectie dringt zich op, bijna tegen wil en dank.
De historische en betrokken betekenis van 18 december voor de rechten van migranten
Het verhaal van 18 december is niet improvisatie. We gaan terug naar 1990, de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties neemt de internationale Conventie aan betreffende de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinnen. In die tijd was de urgentie om mensen in beweging te beschermen al duidelijk, maar de ratificatie van deze tekst toont ook de ambivalentie van de Staten. Velen vragen zich af, engageren zich halfhartig, maar de verklaring blijft, onverzettelijk, op het internationale toneel.
Dit jaar gebeurt er iets. 18 december wordt niet alleen een markante datum, het kristalliseert het idee van een universele strijd voor menselijke waardigheid. De dag is niet toevallig ontstaan, ze belichaamt een collectieve erkenning, een verplichting om te handelen tegenover de te vaak ontkende realiteit van migraties. Sinds 2000 staat de Verenigde Naties deze dag in de officiële kalender. Een dag gewijd aan erkenning, die de verleiding wegneemt om elk parcours te vergeten of te banaliseren.
U voelt het gewicht van deze verhalen. Improvisatielagen, meerdere vlaggen, affiches, leuzen die op straat worden gescandeerd, niets wordt aan de kant geschoven op deze dag. Alles komt samen om de migranten te zeggen dat ze niet zijn gewist, om de ontvangende samenlevingen aan te moedigen de muren te doorbreken. De getuigenissen stapelen zich op, de debatten barsten los, en de samenlevingen vragen zich af, de stereotypen worden onder druk gezet. Wie kijkt echt naar dit parcours? Wie durft eerlijk te antwoorden: het is onze collectieve zaak nu, en niet morgen.
De mondiale realiteiten op 18 december rond migraties, welke waarheden?
U dacht alles te begrijpen? De cijfers dringen zich op en ontregelen de zekerheden. In 2022 telt de VN 281 miljoen migranten, ofwel 3,6% van de wereldbevolking. Nauwelijks tijd om om te kijken, in 2023 zijn het er al 287 miljoen. Het jaar 2024 toont 293 miljoen. Kleine of grote stromen, elke verplaatsing verandert stilletjes de wereldkaart.
De dag gewijd aan migranten verplicht ons elke statistiek als een individueel verhaal te beschouwen. U ziet de trends veranderen. Het trio van de belangrijkste ontvangende landen verandert, markeert onvoorspelbare dynamieken:
| Jaar | Aantal migranten (wereldwijd) | Belangrijkste ontvangende landen |
|---|---|---|
| 2022 | 281 miljoen | Verenigde Staten, Duitsland, Saoedi-Arabië |
| 2023 | 287 miljoen | Verenigde Staten, Duitsland, Canada |
| 2024 | 293 miljoen | Verenigde Staten, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk |
Gegevens verstrekt door de VN ter gelegenheid van de internationale dag voor migranten.
De migratieroutes worden getekend tussen de continenten, de Middellandse Zee blijft treurig de gevaarlijkste route ter wereld. Sommigen vluchten voor een oorlog, anderen zoeken gezinshereniging, of willen studeren, maar geen enkele motivatie lijkt op een andere. U vraagt een statistiek, deze verwijst altijd naar een gezicht, naar een unieke traject, soms gelukkig, vaak tragisch.
In 2025 legt het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen zonder omwegen uit dat de meerderheid van de internationale migranten op hetzelfde continent blijft als hun land van herkomst. Verrassend? U had het tegenovergestelde gedacht? Toch domineert de geografische afstand niet. De migratie raakt alle sociale lagen, verstoort de grens tussen het vertrouwde en de vreemdeling. De beweging, alomtegenwoordig, voedt het nieuws maar ook de geesten.
De huidige vraagstukken en de uitdagingen waarmee migranten in de wereld worden geconfronteerd
De teksten garanderen rechten, maar op het terrein wordt alles ingewikkeld. Op de weg naar ontvangst, op 18 december, komen enkele punten met brute helderheid naar voren: beperkte toegang tot gezondheidszorg, ongelijke rechten op onderwijs, de arbeidsmarkt zelden open. Europa, Noord-Amerika, het Midden-Oosten, elk continent creëert obstakels, administratieve voorwaarden, en de discoursen over "beheer" vervangen de echte luister.
| Regio | Toegang tot gezondheid | Recht op onderwijs | Legale arbeid |
|---|---|---|---|
| Europese Unie | gedeeltelijk | gedeeltelijk | beperkt |
| Midden-Oosten | beperkt | laag | zeer beperkt |
| Noord-Amerika | variabel | variabel | beperkt |
Niemand vergeet de lastigheid van de papierwerk, de wachtrijen, de onzekerheid bij elke verlenging van het verblijfstitel. De ontmoediging wankelt met de wens om zich te vestigen. Racisme, uitsluiting, de angst voor uitzetting achtervolgen de procedures. Hoe verder te gaan, hoe een leven te hervatten onder deze omstandigheden? De integratie wankelt, tegen een achtergrond van insidieuze discriminatie. Lokale solidariteiten proberen de eenzaamheid te doorbreken, de waardigheid op alle mogelijke manieren opnieuw uit te vinden.
Rachid houdt zijn tas stevig vast, station Austerlitz, handen heel klein, twaalf maanden zonder werkvergunning. Hij vergeet nooit de duizelingwekkende onzekerheid, maar de hoop blijft bestaan. De belofte van deze wereldwijde dag voor migranten? Gewoon dat zijn stem bestaat, al is het maar voor een moment.
De zichtbare acties en initiatieven op 18 december ter verdediging van migranten
U komt in een wervelwind van initiatieven. Overal bloeien conferenties, het woord wordt vrijgegeven, de radio's nemen het over om de stem te geven aan degenen die we nooit zien. De Internationale Organisatie voor Migratie beheert de sociale netwerken, de regeringen tonen zich, sommigen oprecht, anderen bijna verlegen. Deze dag heeft solidariteit niets abstracts meer, het schudt de samenleving, dwingt de blikken om diegenen te ontmoeten die we normaal vermijden.
- Scholen bieden workshops aan over discriminatie.
- NGO's organiseren burgerbijeenkomsten in verschillende steden.
- De media geven het woord aan nieuwe getuigen in elke nationale editie.
De getuigenissen komen uit de schaduw. Kinderen, gezinnen, jonge volwassenen, ouderen, iedereen neemt deel aan workshops of deelt een maaltijd met hun buren tijdens een bijzonder evenement. De beelden die in het geheugen blijven, komen nooit van de statistieken, maar van deze momenten, een glimlach, een verlegen dans, een uitgestoken hand. De verenigingen vermenigvuldigen de campagnes. Sommige steden testen gedeeld onderdak, andere organiseren tentoonstellingen van portretten in de openbare ruimte. De grenzen vervagen, het vertrouwen glijdt in de gesprekken.
De toekomstige perspectieven voor de rechten en erkenning van migranten
Neem een stap terug. In 2025, de herziening van de zogenaamde Dublin-regels, de ondertekening van nieuwe teksten voor ordelijke migraties, een betere ontvangst in sommige landen, dit alles vordert stap voor stap. Integratie is niet langer slechts een vrome wens, de uitdaging stelt zich aan alle Staten. De verschillende initiatieven vermenigvuldigen zich. Van de meertalige school in Berlijn tot professionele sponsoring in Lyon, de oplossingen worden gezocht, besproken, soms uitgeput.
De leus ? Van diversiteit een rijkdom maken, en geen sociale afgrond. De demografie evolueert, de economie vraagt om vernieuwing, de cultuur wordt meervoudig. Ontvangst is niet langer een optie, het is soms een kwestie van overleven voor sommige landen. Toch blijft de angst voor de ander bestaan, de traagheid van administratieve rompslomp verveelt de beste bedoelingen. De obstakels blijven bestaan, maar de hoop ook.
Op 18 december stelt de Internationale dag voor migranten de ongemakkelijke vraag: waarom terugdeinzen voor het verschil, waarom mobiliteit omvormen tot een probleem? Hoe de waardigheid van allen vestigen, hoe van mobiliteit een gedeelde kans maken in plaats van een opgelegde last? Blijkbaar is er geen kant-en-klare antwoord, de vraag blijft wijd open, elk parcours heropent het debat. En als de echte revolutie erin bestond om nooit weg te kijken, zelfs niet na 18 december?
De datum van 18 december stelt zich op als een spiegel, iedereen moet er zijn deel van verantwoordelijkheid in ontvangst of onverschilligheid in zoeken. Menselijke bestemmingen spelen zich vaak af bij de drempel van een deur, bij het luisteren naar een verhaal, bij de wil om anders te bouwen.
